Günde 50-100 tel saç dökmek normal. Yani tarakta kalan birkaç tel, duş giderinde biriken saçlar tek başına bir sorun işareti değil.
Ama bir yerden sonra insan fark ediyor: eskiden bu kadar değildi. Yastıkta, omuzda, klavyenin üstünde… Saçın seyreldiğini aynada görmek ise başka bir his.
İyi haber şu: saç dökülmesi çoğu zaman başlı başına bir hastalık değil, başka bir şeyin sonucu. Geçirilen bir enfeksiyon, doğum, ağır bir diyet, demir eksikliği, uzun süre taşınan bir stres… Nedeni bulunduğunda çoğu dökülme yerini yeniden büyümeye bırakıyor.
Tıbbi ismi “alopesi” olan saç dökülmesi erkeklerde daha yaygın olmakla birlikte kadınlarda da oldukça sık görülüyor. Genetik faktörlerin, hormonal değişikliklerin, bazı hastalıkların, vitamin ve mineral eksikliklerinin, stres, hava kirliliği gibi çevresel faktörlerin ve yaşlanmanın etkisi ile saç dökülmesinde artış olabiliyor.
Saçın doğal süreci
Saç folikülü, yaşam boyunca yenilenebilen birkaç dokudan biri… Saç folikülünde bulunan kök hücreler tarafından tetiklenen bir süreç olarak büyüme ve dinlenme dönemleri birbirini takip ediyor. Büyüme aşamasında iken saç folikülü kök hücreleri, saçı yenilemek için aktive oluyor ve saçlar uzamaya başlıyor. Dinlenme aşamasında ise kök hücreler hareketsiz oluyor ve saçlar daha kolay dökülüyor. Kök hücreler dokuyu yenilemeden hareketsiz kaldığında saç dökülmesi devam ediyor... Yeni saç, normal süreçte kaybedilen saçın yerini alıyor, ancak bu her zaman gerçekleşmiyor.
Saçlarımız neden dökülür?
Saç dökülmesinin nedenleri arasında genetik faktörler ilk sırada yer alıyor. Bazen saç dökülmeleri geçici olabiliyor. Saç büyüme döngüsünde dinlenme aşamasının uzun sürmesi ile saç dökülmesi meydana gelebiliyor. Stres, bazı önemli hastalıklar, ameliyatlar, yaşanan ani şok ve travmalar da saç dökülmesini tetikleyebiliyor.
Araştırmacılar, kronik stresin fareler üzerindeki etkisini incelemiş. Stres sonucunda, tüy folikülü kök hücrelerinin dokuları yenilemeden çok uzun bir süre dinlenme aşamasında kaldığını bulmuşlar. Farelerde stres sırasında salgılanan stres hormonu kortikosteronun, kronik stres ile arttığı görülmüş ve bu artışın tüy folikülü kök hücreleri üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olduğu sonucuna varılmış. İnsanlarda stres sırasında salgılanan eşdeğer hormon, "stres hormonu" olarak da adlandırılan kortizol… Dolayısı ile stres, insanlarda da saç dökülmesini tetikleyen nedenlerden biri olarak biliniyor.
Doğum, gebelik, menopoz gibi hormonal değişimler de saç dökülmesine neden olabiliyor. Tiroid gibi bazı rahatsızlıklara saç dökülmesi eşlik ederken, birtakım ilaçlar da dökülmeyi artırabiliyor.
Saç dökülmesinin önemli nedenlerinden biri de beslenme bozukluğuna bağlı olarak bazı vitamin ve minerallerin vücutta eksik olması… Özellikle demir ve çinko eksikliği saç dökülmesine yol açabiliyor.
Saç dökülmesine karşı ne yapabiliriz?
Saç dökülmesini önlemek için öncelikle beslenmemize dikkat etmeli, sağlıklı saç oluşumu için gerekli vitamin ve minerallerden zengin besinler tükettiğimizden emin olmalıyız, yani öncelikle kaynağı içten beslemeliyiz. Aşırı katı rejimler ve tek yönlü beslenmeden kaçınmak da yerinde olacaktır. Ayrıca şekerli, trans yağ içeren, işlenmiş gıdalar inflamasyona neden olup saç dökülmesini de tetiklediği için bu gıdalardan uzak durmakta da fayda var…
Saçı yıpratan işlemlerden mümkün olduğunca kaçınmak gerekiyor. Sık uygulanan ısıl ve kimyasal işlemler, çok fazla gerilim yaratan topuz ve örgü modelleri saç köklerine ve tellerine zarar verebiliyor .
Kullanılan şampuan, saç kremi gibi bakım ürünleri de önemli… Mümkünse doğal içerikli olanları tercih etmek gerekiyor. Saçı daha az yıpratan yıkama alışkanlıkları arıyorsanız şampuansız saç yıkama yaklaşımına da göz atabilirsiniz. Ayrıca saçı çok sıcak suyla ve sık yıkamak da saçtaki nem ve yağ dengesini bozarak saç tellerini ve köklerini olumsuz etkiliyor.
Saç derisi bakımında doğal yağlardan da destek almak mümkün... Özellikle biberiye ve sedir, saç derisi bakımında en çok araştırılan uçucu yağlar arasında. Sedir uçucu yağının, saç derisindeki yağ üreten bezleri dengelemeye katkısı olabileceği düşünülüyor. Biberiye yağıyla ilgili bir çalışmada, saç dökülmesi yaşayan erkeklerin altı ay boyunca günde iki kez saç derilerine biberiye yağı masajı yaptıkları ve saç kalınlıklarında artış gözlendiği aktarılıyor. Bunlar bilimsel araştırma bulguları; kişisel sonuçlar değişir.
Doğa, saç derisi bakımı için bizlere çeşitli imkânlar sunuyor ancak sürekli saç dökülmesi problemlerinde elbette bir dermatologdan yardım almak gerekiyor.
Saç derisi bakımı için formüle ettiğimiz saç bakım balmımızda, geleneksel olarak saç derisi bakımında tercih edilen biberiye ve sedir uçucu yağları yer alıyor. Balm, %100 doğal yağlarla saç derisine bakım yaparken saç tellerini besliyor ve yumuşatıyor. Kozmetik bir bakım ürünü olduğunu, tıbbi bir dökülmenin tedavisi yerine geçmediğini hatırlatalım.
Sık Sorulan Sorular
Günde kaç tel saç dökülmesi normal?
Günde 50-100 tel. Saç folikülü büyüme ve dinlenme dönemleri arasında gidip geliyor, dinlenmeye geçen teller de er geç yerini yenisine bırakıyor. Yani dökülen her tel bir kayıp değil, döngünün parçası. Asıl dikkat edilmesi gereken, bu miktarın belirgin şekilde artması ve haftalarca böyle devam etmesi.
Saçım çok dökülüyor, ne yapmalıyım?
Önce takvime bakın. Son üç-dört ayda doğum, ameliyat, ağır bir hastalık, yüksek ateş, katı bir diyet ya da yoğun bir stres dönemi geçtiyse dökülmenin sebebi büyük ihtimalle o. Bu tip dökülmeler gecikmeli başlıyor, insan da olayla bağlantısını kuramıyor. Genellikle de geçici oluyor.
Bu arada saçı zorlamamakta fayda var: sık ısıl işlem, boya, gergin topuz ve örgüler, çok sıcak suyla sık yıkama… Beslenme tarafında da demir, protein ve çinko saç için kritik. Dökülme aylardır sürüyorsa ya da saç derisinde açılma varsa, bunları denemekle vakit kaybetmeyip dermatoloğa görünün.
Saç dökülmesi kendiliğinden durur mu?
Tetikleyici bir olaya bağlı dökülmelerde genellikle evet. Sebep ortadan kalktıktan sonra saç döngüsü birkaç ay içinde kendini toparlıyor, yeni çıkan kısa teller zamanla fark ediliyor. Genetik dökülme ise farklı; kendiliğinden durmuyor, yıllar içinde ilerliyor. İkisini ayırmak için dökülmenin ne kadar sürdüğüne ve saçın tepe ile şakaklarda seyrelip seyrelmediğine bakmak gerekiyor.
Saç dökülmesine hangi doğal yağlar iyi gelir?
Saç derisi bakımında en çok biberiye ve sedir ağacı yağı tercih ediliyor; ikisi de geleneksel olarak saç derisi masajlarında kullanılıyor. Uçucu yağların doğrudan saç derisine sürülmediğini hatırlatalım — hindistan cevizi, jojoba ya da badem gibi bir taşıyıcı yağla seyreltmek gerekiyor. Hangi yağın ne işe yaradığını İçerik Kütüphanemizden inceleyebilirsiniz. Bu bakım saç derisini destekliyor, ama genetik ya da tıbbi bir dökülmenin yerine geçmiyor. Beklentiyi buraya göre kurmak daha doğru.
Saç dökülmesinde ne zaman doktora gitmeli?
Dökülme üç ayı geçtiyse, saç derisinde gözle görülür seyrelme ya da açılmış bölgeler oluştuysa, kaşıntı ve pullanma eşlik ediyorsa ya da dökülmeyle beraber yorgunluk, kilo değişimi gibi başka şikayetler varsa. Dermatologlar genelde işe demir, ferritin, B12, D vitamini ve tiroid değerlerine bakarak başlıyor; çoğu zaman cevap orada çıkıyor.
Kaynaklar
• healthline.com
• Yunes Panahi, Mohsen Taghizadeh, Eisa Tahmasbpour Marzony, Amirhossein Sahebkar, Rosemary oil vs minoxidil 2% for the treatment of androgenetic alopecia: a randomized comparative trial, Skinmed, Jan-Feb 2015;13(1):15-21.
• C Hay , M Jamieson, A D Ormerod, “Randomized trial of aromatherapy. Successful treatment for alopecia areata”, Arch Dermatol, 1998 Nov;134(11):1349-52.
